موسیقی نواحی باید بسمت اقتصادی شدن برود
سایت رسمی سیامک یزدانجو: طی هفته های قبل جشنواره نواحی «بیت و حیران» در شهر سردشت اجرا شد. گروه «مستاگ پهره» از سیستان و بلوچستان در این رویداد یکی از برگزیدگان بود. مسلم نیک نژاد نوازنده و سرپرست این گروه علاوه بر توضیح درباره ی وضعیت موسیقی شهر ایرانشهر، به جزئیات این حضور پرداخت.
به گزارش سایت رسمی سیامک یزدانجو به نقل از خبر آنلاین به نقل از ایلنا، موسیقی ها و مراسم های باستانی و موسیقی ها و آوازهای مقامی را اغلب هنرمندان کم بضاعت و بی ادعای نواحی زنده نگاه داشته اند. این در شرایطی است که اغلب آنها در گمنامی به سر می برند و بسختی ارتزاق می کنند؛ به این علت که کاری جز موسیقی ندارند. آنها به دلیلهای مختلف نمی توانند در شهر های شان کنسرت برگزار کنند؛ چون اعتبار و بودجه وجود ندارد یا در تعدادی شهرها، سالنی مناسب در کار نیست. در نهایت اگر همه این موارد مهیا باشد نیز تهیه کنندگان و مؤسسات برنامه گذار فرهنگی هنری ریسک برگزاری کنسرتهای نواحی را نمی پذیرند؛ چونکه نسبت به موسیقی پاپ و گونه های بازاری، سود مالی و بازده اقتصادی ندارد.
بنا به همه اینهاست که برگزاری جشنواره هایی با تمرکز بر موسیقی نواحی یکی از ملزومات روزگار ما شمرده می شود. آیا جشنواره موسیقی نواحی که امسال برگزار نشد، می تواند تعداد کثیر نوازندگان و خوانندگان مناطق مختلف را پوشش دهد؟ مسلما خیر. به همین دلیل برگزاری جشنواره های دیگر یکی از نیازهای مهم موسیقی نواحی است. در این بین باید از جشنواره «بیت و حیران» نام برد که تلاش دارد اهالی موسیقی نواحی را در شهر سردشت گردهم آورد.
یازدهمین دوره جشنواره موسیقی «بیت و حیران» به دبیری حسن حسن زاده و دبیری اجرایی ناصح بهرام بیگی، از ۱۱ تا ۱۳ آذر ماه ۱۴۰۴ در سالن یادمان شهدای شیمیایی ۷ تیر سردشت برگزار شد و برگزیدگان نیز معرفی گشتند.
«مستاگ پهره» از سیستان و بلوچستان یکی از گروههای شرکت کننده بود که در قسمت گروه نوازی به صورت مشترک با گروه «هاوار» مقام دوم را به دست آورد.
خداداد شکَّل زهی، نادر نیک نژاد، مسلم نیک نژاد، شریف شکل زهی و محمد نیک نژاد اعضاء گروه موسیقی «مستاگ پهره» از ایرانشهر هستند. مسلم نیک نژاد سرپرست گروه «مستاگ پهره» که آنرا خانوادگی می داند، در رابطه با حضور در جشنواره بیت و حیران و دیگر موارد گفتگو نمود.
درباره عنوان گروه که «مستاگ پهره» است، توضیح دهید.
بگذارید اول معنای نام گروه را بگویم؛ واژه «مستاگ» به مفهوم «پیام رسان» است. «پهره» نیز نام قدیم ایرانشهر بوده است. دلیل انتخاب این عنوان این است که ما به زبان موسیقی، انشالله پیام رسان فرهنگ بلوچ هستیم.
کمی از وضعیت موسیقی در ایرانشهر بگویید؛ هر چند همه می دانیم که هنرمندان عرصه نواحی همیشه با کمبودها و معضلات و عدم حمایت ها مواجهند.
بر خلاف تصور، ایرانشهر و البته سیستان و بلوچستان هنرمندان خوبی دارد که تعدادشان کم نیست. موسیقی ما خیلی با اصالت است؛ همانطور که موسیقی دیگر نواحی کشور با اصالت است. و این که ما در ایرانشهر بیشترین سهم را در کسب دکترای موسیقی استان مان داریم. اگر استاد شیرمحمد اسپندار را هم به حساب آوریم تعداد این دسته از هنرمندان که مدرک دکترا دارند شش نفر است. این استادان دکترای افتخاری خویش را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کرده اند. همه این ها یعنی موسیقی در شهر و دیار ما جدی است و هنرمندان برای بقای آن تلاش می کنند.
قدمت و اصالت موسیقی سیستان و بلوچستان و وجود هنرمندان به نام و مهم در این خطه از کشورمان، بر کسی پوشیده نیست.
بله اما خُب مشکلات عدیده ای هم وجود دارد. خودتان بهتر می دانید که همیشه مسؤلان و مدیران نسبت به هنرمندان موسیقی نواحی کمترین توجه را داشته اند. در استان ما نیز کمترین نگاه به هنرمندان عرصه موسیقی است. البته مسؤلان استان برای برگزاری جشنواره هایی با تمرکز بر موسیقی کارهایی انجام می دهند. بله چنین کارها و تلاش هایی وجود دارد، اما آن اعتبار ضروری جهت برگزاری چنین رویدادهایی، خیلی اندک است. اتفاقی که باید رخ دهد این است که اعتبار بیشتری را به سیستان و بلوچستان، ایرانشهر و دیگر استانها اختصاص دهند؛ تا به این واسطه لااقل گروه ها با هم در رفت و آمد باشند. این خودش نوعی کمک شمرده می شود.
و البته افزایش تن خواه ها و دستمزدهای شرکت کنندگان هم موضوع جدی دیگری است.
همچنین است. واقعیت این است که هنرمندان عرصه موسیقی استان ما و دیگر مناطق جز موسیقی کار دیگری بلد نیستند و شغل دیگری ندارند و به این علت است که باید به آنها کمک گردد. متاسفانه اغلب بچه های موسیقی نواحی منبع در آمد خاصی ندارند. از باقی مشکلات و چالش ها که بگذریم، این موضوع خودش به تنهایی، صدمه ای خیلی جدی برای موسیقی شمرده می شود. اگر این معضل چندین ساله حل نشود مشکلات بیشتری پدید خواهد آمد و این موسیقی با اصالت نواحی مختلف کشور است که لطمه های جدی خواهد دید. به هر حال و در نهایت باید مسؤلان برای حل این معضل تدابیر جدی اتخاذ کنند.
خودتان چه تمهید و راه کاری را پیشنهاد می کنید؟
شخصا پیشنهادم این است که بسمت اقتصاد موسیقی برویم. این جریان اقتصادی باید شکل گیرد و وجود داشته باشد. تولید آلبوم یکی از طریق هاست. به هر حال آن چه اهمیت دارد تولید محتواست و آثار این چنینی، در قالب آلبوم ماندگار خواهند بود. تولید، فروش و خرید آلبوم یعنی به جریان افتادن بخشی از اقتصاد موسیقی.
البته این کار بصورت خصوصی و شخصی جریانی جدی ایجاد نمی کند؛ همانطور که تا امروز اتفاقی مستمر و جدی را رقم نزده است.
بله درست است و حمایت هایی لازم است. یکی دیگر از کارهای مفید دراین خصوص برگزاری کنسرت هایی با تمرکز بر موسیقی محلی است. متاسفانه برگزاری کنسرت برای اهالی موسیقی نواحی امری محال و دور از ذهن است! باز هم چون حمایتی وجود ندارد.
برگزاری کنسرت بچه های نواحی همیشه برای خبرنگاران حوزه موسیقی و برخی منتقدان و مسؤلان چالش بزرگی بوده است. این امر به ساز و کار مشخص با برنامه ای طولانی مدت نیاز دارد. تهیه کنندگان پای اصلی ماجرا هستند که تا موسیقی پاپ هست سراغ موسیقی نواحی نمی روند چون مخاطبان کمتری دارد و سود سرشاری نصیب شان نمی نماید.
متاسفانه همچنین است که می گویید. اما در هر صورت باید این جریان شروع شود. در صورت برداشتن قدمی رو به جلوست که باب جدیدی برای هنرمندان و اقتصاد آنها باز خواهد شد. تنها در این صورت است که میتوان بچه های موسیقی را سر و سامان داد.
از قدمت و حیات و استمرار فعالیت گروه «مستاگ پهره» بگویید.
باید بگویم که «مستاگ پهره» گروهی کاملا خانوادگی است. ما چهار برادر هستیم. شریف شکل زهی هم یکی دیگر از نوازندگان ماست که او هم نوه خداداد شکل زهی است. موضوع دیگر جوان بودن گروه «مستاگ پهره» و اعضاء آنست. همه اعضا موسیقی را بصورت سینه به سینه از نسل قبل از خود فرا گرفته اند و در ادامه آموخته های خویش را در اختیار نسل پس از خود قرار می دهند.
با این حساب گروه تان بازهم وجود دارد و پر امید به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
بله همچنین است.
به سراغ جشنواره «بیت و حیران» و حضورتان در این رویداد بگویید. این جشنواره به میزبانی سردشت برگزار می گردد که شهری مرزی و کم امکانات است. کمی از این حضور بگویید. آیا از جانب دبیرخانه به جشنواره دعوت شدید یا فراخوان به دستتان رسید؟
حال که این سوال را پرسیدید اجازه دهید از روابط عمومی جشنواره بیت و حیران بابت اطلاع رسانی های انجام شده، تشکر کنم. فراخوان خیلی بموقع منتشر گردید و ما نیز به همین دلیل به جشنواره آمدیم. تولید محتواهایی که از جشنواره داشتند کار خیلی بسیار ارزشمندی بود که انجام شد. این موارد شاید ظاهرا به چشم نیایند اما وقتی در میانه ماجرا باشید و شاهد امور باشید، درخواهید یافت که انجام درست این کارها واقعاً جای تقدیر دارد.
متاسفانه جشنواره موسیقی نواحی امسال برگزار نشد و همین کاستی بر اهمیت جشنواره ای چون بیت و حیران که محوریتش موسیقی فولکوریک محلی است، افزوده است. آیا کیفیت و تنوع لازم را در جشنواره امسال شاهد بودید؟
بله. اتفاقا می خواستم تنوعی که می گویید را یکی از نقاط قوت جشنواره بیت و حیران بدانم. یکی از اتفاقات خوب این بود که از تمام مناطق کشور، در جشنواره حضور یافته بودند. رویداد امسال را باید رنگین کمانی از موسیقی اقوام مختلف کشور دانست. می دانید یکی از مزیت های جشنواره تعامل هنرمندان مناطق مختلف کشور با یکدیگر است. در جشنواره بیت و حیران، ارتباط خوبی میان هنرمندان با هم و هنرمندان با مردم و مخاطبان شکل گرفت. از سویی بین هنرمندان و مسؤلان نیز ارتباط های خوبی بدست آمد. ایجاد چنین پل ارتباطی را برای آینده خیلی مثبت و خوب می دانم. همین ارتباطات می تواند مسیر جدیدی برای برنامه های بعدی باشد.
چندمین بار بود که در جشنواره بیت و حیران حضور یافتید؟
این نخستین دوره ای بود که در جشنواره بیت و حیران حضور یافتم. اینطور بود که فراخوان را در فضای مجازی دیدیم و سپس با پر کردن فرم برای حضور اعلام آمادگی نمودیم. این فراخوان به دست خیلی از دوستان عرصه موسیقی نواحی رسیده بود.
سردشت برای مسافران محل اسکان آنچنانی ندارد، با این وجود چقدر از میزبانی برگزارکنندگان رضایت داشتید؟
از آنجائیکه خودم در حوزه برگزاری رویدادی چون جشنواره لیلوی لوار (به میزبانی ایرانشهر با پوشش موسیقی جنوب شرق کشور)، تجاربی دارم و مجری این رویداد بودم؛ بر کمبودها اشراف کامل داشتم. این جشنواره در نخستین دوره خود با حضور ۱۶ گروه و اجرای هنرمندان ایرانشهر به مدت دو شب در پارک بوستان نماز این شهرستان برگزار گردید. گروههای موسیقی کرمان، هرمزگان، بوشهر و سیستان و بلوچستان در این جشنواره هنرنمایی کردند. کلا ۸۹ هنرمند منطقه جنوب شرق ایران در جشنواره لیلوی لوار حضور بهم رساندند. می خواهم بگویم به کمبودها و اتفاقات غیر قابل پیشبینی اشراف دارم. می دانستم که سردشت شهری است مانند ایرانشهر؛ با کمترین امکانات. سردشت هم از لحاظ زیرساختی و وجود خوابگاه ها و محل های اسکان گرفتار کمبود است. می دانستم که این شهر شاید از لحاظ منابع مالی ضعیف باشد، اما همت مردم کردستان و سردشت یکی از فاکتورهای مهم کیفیت جشنواره بود. این همت و پشت هم بودن مردم سردشت برایم جالب بود و آنرا یکی از عوامل موفقیت جشنواره بیت و حیران می دانم. این که یک خانم به عنوان رئیس یک موسسه بیاید و قسمتی از هزینه ها را تامین کند، درخور تحسین است؛ چونکه به هر حال چنین کاری ریسک شمرده می شود. من از جانب خودم و اعضاء گروه از ایشان خیلی تشکر می کنم.
گاه هنرمندان با نگاه انتقادی به جشنواره ها می آیند که به جا هم هست. جشنواره بیت و حیران دراین خصوص خیلی بی حاشیه بود.
در جشنواره های رقابتی آن چه اهمیت دارد نوع انتخاب داورهاست.
اگر تیم داوری ضعیف باشد و هنرمندان تعدادی از اعضا را قبول نداشته باشند، رقابت بی معنا خواهد شد.
همچنین است که می گویید. دراین خصوص و در قسمت گروه نوازی نیز انتخاب های خوبی صورت گرفته بود. استاد علی اکبر مرادی یکی از داوران بود. و خب ایشان را باید یکی از چهره های برجسته موسیقی نواحی و تنبور دانست. استاد اردشیر کامکار، همچنین کاک حیدر کاکی نیز دیگر اعضاء تیم داوری بودند. از دیگر داوران این بخش باید به آقایان مجتبی قیطاقی، محمدعلی مرآتی اشاره کنم. این افراد از بزرگان موسیقی نواحی کشور هستند و ارزیابی آثار بخش گروه نوازی با آنها بوده است. بله در تایید حرف شما باید بگویم این که چه فرد یا اشخاصی به عنوان داور در یک جشنواره حضورمی یابند، مستقیما بر کم و کیف و خروجی جشنواره تاثیر دارد.
در این میان موضوع مهمی وجود دارد که از اهمیت وافر موسیقی نواحی نزد بزرگان حکایت دارد. اگر توجه کنید بطور معمول بسیاری از استادان به عنوان داور در بسیاری از جشنواره ها حضور نمی یابند. بطورمثال جشنواره موسیقی فجر چنین است. اما زمانی که پای موسیقی نواحی وسط باشد مضایغه نمی کنند. یا بطورمثال در جشنواره موسیقی جوان که نوعی آزمون برای رده های سنی پایین شمرده می شود، چهره های شاخص موسیقی نواحی مختلف کشور را می بینیم. این درحالی است که بطور معمول جشنواره های کوچک و شهرستانی دستمزدهای زیادی به داوران نمی دهند، چون بودجه ندارند.
درست است. آن چه گفتید به این معناست که موسیقی نواحی همیشه برای بزرگان و استادان معاصر اهمیت دارد. حضور چنین بزرگانی در جشنواره ای که خارج از پایتخت برگزار می شود، گویای اعتبار آن رویداد است.
در نهایت از نحوه داوری ها رضایت داشتید؟
بله به هر حال ارزیابی در حوزه موسیقی کار دشواری است. اما خُب اساسا حین اجرایی که داشتیم تیم داوری مواردی را دیده و چیزهایی را می دانسته که ما متوجه شان نبوده ایم. مطمئنا کم کاری هایی داشته ایم که منجرشده از جانب تیم داوران نمره کامل را نگیریم.
یعنی هیچ انتقادی به نوع داوری ها ندارید؟
خیر. به هر حال تیم داوری نمی تواند همیشه همه را راضی نگه دارد.
بله و خب نمی توان سلایق داوران نسبت به آثار را نیز نادیده گرفت. از این که مقام دوم را مشترکا کسب کرده اید، ناراضی نیستید؟
همین که ما از سیستان و بلوچستان با فاصله ای خیلی زیاد و طی کیلومترها فاصله به سردشت رفتیم و از منطقه ای دور افتاده، مقام دوم را کسب کردیم؛ خودش برای ما رتبه اول شمرده می شود. ما به اتفاقات رخداده خوش بین هستیم. این که گروهی جوان موفق شده پا جای پای پدران خودشان بگذارد و هرکدام برای خودشان اسم و رسم کسب کنند، امتیازی مثبت برای ماست.
در جشنواره بیت و حیران چه رپرتوارها یا قطعاتی را نواختید؟
با توجه به این که عنوان جشنواره بیت و حیران بود ما به اجرای دو قطعه عاشقانه پرداختیم. آن چه نواختیم راویتی از عاشق و معشوق بود. قطعه دیگری را اجرا کردیم که به موسیقی مخصوص مراسم عروسی و دامادی منطقه خودمان اختصاص داشت. یک قطعه گواتی هم اجرا کردیم.
مراسم گواتی همان ذکرخوانی ها با ریشه مذهبی است؟
بله یکی از انواع موسیقی درمانی در منطقه ما نیز هست.
در بخش پایانی گفتگو بپردازیم به قضیه چالش برانگیز بیمه هنرمندان. خودتان و اعضاء گروه «مستاگ پهره» بیمه هستید و در صندوق اعتباری هنر عضو شده اید؟
دو نفر از اعضاء گروه که برادران خودم هستند، کار اداری دارند و زیر پوشش بیمه قرار دارند. در ارتباط با صندوق اعتباری هم باید بگویم کارها در حال انجام می باشد. با آقای احمدی مدیرعامل صندوق اعتباری هنر دیداری داشتیم. به دفترشان رفتیم و موسیقی هم اجرا کردیم. مشکلات بچه ها را مطرح کردیم و مقرر است به امور آنها پرداخته شود. اگر رسانه ها نیز به سود هنرمندان نواحی پی گیر چنین اموری باشند، کارها زودتر و بهتر صورت خواهد گرفت. به جز قضیه بیمه دو یا سه نفر از اعضاء گروه نیز عضو صندوق اعتباری هنر نیستند که مشخصات شان را ارایه کرده ایم تا انشالله کارشان صورت گیرد. به ما گفتند در کمترین زمان ممکن کار به انجام می رسد و امیدواریم چنین باشد.
از فعالیتهای آینده گروه «مستاگ پهره» بگویید.
گروه مان برای حضور در جشنواره موسیقی فجر موافقت های اولیه را گرفتن کرده است. مورد دیگر که ناگفته ماند و یادآوری اش را لازم می دانم این است که گروه ما در قسمت خوانندگی نیز موفق به گرفتن درجه A شد که بالاترین نمره است.
آیا ناگفته ای باقی مانده؟
از تمام عوامل و اشخاصی که در جشنواره حضور داشتند و شبانه روزی کار می کنند، بابت زحماتشان ممنونم. به هر حال کار اجرایی خیلی دشوار است. از مدیران استانی، مدیران شهرستان، مدیرعامل صندوق اعتباری هنر و بقیه مسؤلان و دوستان بابت زحمات شان ممنونم که لطف کردند و کمک کردند تا در جشنواره حضوری موثر داشته باشیم. شما دوستان رسانه ای که تهران هستید و ارتباط قوی تری دارید اگر برنامه ها و رویدادهایی در پیش بود ما و گروه هایی چون ما را از یاد نبرید و کانال ارتباطی بچه های موسیقی نواحی باشید.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب