موسیقی محلی بلوچستان میراثی زنده از تاریخ، هویت و روایت
سایت رسمی سیامک یزدانجو: آواها و نغمه های محلی سیستان و بلوچستان، بازتابی از زندگی، مراسم ها و ادبیات شفاهی مردمانی است که هویت فرهنگی خودرا سینه به سینه حفظ نموده اند.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها- فاطمه گلوی: موسیقی های محلی سیستان و بلوچستان، روایتی شنیدنی از تاریخ، فرهنگ و زیست مردمانی است که در گستره ای از کویر تا سواحل مکران، هویت خودرا در نغمه ها و سازها حفظ نموده اند.
این موسیقی ها و شعرها ریشه در مراسم ها، باورها و شیوه زندگی اقوام بلوچ و سیستانی دارد و نسل به نسل، سینه به سینه منتقل شده است؛ نوای سازهایی چون قیچک، رباب، دهل و سرنا، تنها ابزار سرگرمی نیستند، بلکه زبان گویای شادی ها، سوگواری ها، حماسه ها و حتی راوی رخدادهای اجتماعی این خطه به شمار می روند.
موسیقی محلی، گنجینه ای مهم از هویت فرهنگی مردم
محمد مجاهد، خواننده محلی سیستان و بلوچستان در گفت و با گزارشگر مهر ضمن اشاره به آواها، موسیقی ها و اشعار محلی اظهار داشت: موسیقی محلی بلوچی در حقیقت یک گنجینه بزرگ و ریشه دار است؛ گنجینه ای که بخش مهمی از هویت فرهنگی مردم بلوچ را در خود جای داده است.
وی اضافه کرد: در فرهنگ بلوچی مجموعه ای خیلی غنی از اشعار بلوچی وجود دارد؛ اشعاری که هر کدام راوی تاریخ، عشق، حماسه، رنج و زیست مردم این دیار هستند.
مجاهد بیان نمود: بلوچستان از لحاظ جغرافیایی امروز میان دو کشور ایران و پاکستان تقسیم شده، اما در باور فرهنگی، این سرزمین در گذشته یکپارچه بوده و مردمانش در یک حوزه تمدنی و فرهنگی مشترک زندگی می کردند؛ به این علت است که خیلی از کتاب های شعر و منابع مکتوب ما آن سوی مرز قرار دارند؛ جایی که از نظر فرهنگی همچنان امتداد همان هویت ایرانی و بلوچی محسوب می شود؛ با این حال، در این سوی مرز هم گنجینه بزرگی از اشعار و نغمه ها حفظ شده که قسمتی از سرمایه معنوی مردم ماست.
وی اضافه کرد: اشعار بلوچی اصولا سینه به سینه منتقل شده اند؛ یعنی نسل به نسل، از زبان بزرگان، خوانندگان و راویان به جوان ترها رسیده اند؛ این شیوه انتقال، هرچند سبب زنده ماندن شعرها شده، اما خطر فراموشی یا تغییر داستانها را همواره بهمراه داشته است؛ در چنین شرایطی، نقش موسیقی خیلی تعیین کننده بوده است.
موسیقی بلوچی در تار و پود زندگی مردم حضور دارد
خواننده محلی بلوچی بیان نمود: اشخاصی مانند ملا کمال خان همچون چهره هایی بودند که توانستند این اشعار روایی را وارد بستر موسیقی کنند؛ وقتی شعر با نغمه و ساز همراه می شود، ماندگاری آن چند برابر خواهد شد، مردم شعرها را در قالب ترانه و مقام های محلی شنیدند، حفظ کردند و باردیگر بازخوانی کردند؛ به این ترتیب، موسیقی به ابزاری برای صیانت از ادبیات شفاهی ما تبدیل شد.
وی اشاره کرد: موسیقی محلی بلوچی فقط محدود به یک سبک یا یک نوع اجرا نیست، بلکه مجموعه ای متنوع از مقام ها، لحن ها و ریتم ها را در بر می گیرد که هر کدام متناسب با موقعیت های مختلف زندگی شکل گرفته اند.
مجاهد اضافه کرد: از آوازهای حماسی و رزمی گرفته تا نغمه های عاشقانه، آیینی و حتی موسیقی کار و معیشت، همه نشان داده است که موسیقی در تار و پود زندگی مردم بلوچ جریان دارد.
وی اشاره کرد: سازهای محلی، شیوه های خاص خوانش و حتی نوع روایت اشعار، همگی بیان کننده پیوند عمیق میان موسیقی و زیست بومی این منطقه اند.
خواننده محلی بلوچی در آخر اظهار داشت: خیلی از اشعاری که امروز در اختیار داریم، ابتدا روایت بوده اند، بعد در موسیقی جان گرفته اند و در نهایت مسیرشان به سوی کتابت و ثبت مکتوب رسیده است.
وی اضافه کرد: این سیر تاریخی نشان داده است که آواها و موسیقی محلی بلوچستان فقط جنبه هنری ندارند، بلکه حافظان اصلی تاریخ شفاهی، ادبیات و هویت فرهنگی مردم بلوچ هستند؛ میراثی که حفظ و معرفی آن وظیفه همه ما است.
موسیقی بلوچی بخش جدایی ناپذیر فرهنگ و هویت مردم است
سهیل حسین زهی، خواننده و نوازنده موسیقی محلی بلوچی در گفت و گو با گزارشگر عنوان کرد: موسیقی بلوچی فقط یک هنر نیست، بلکه بخش جدایی ناپذیر فرهنگ و هویت مردم بلوچ است.
وی بیان نمود: موسیقی بلوچی سبک ها و شاخه های مختلفی دارد، و نکته خیلی مهم آن جایگاه فرهنگی آن در زندگی مردم است.
حسین زهی اضافه کرد: مردم بلوچ عمیقاً با موسیقی زندگی می کنند؛ در شادی ها، مراسم ها، میهمان نوازی و حتی در روزمرگی شان موسیقی حضور چشمگیر دارد.
وی اشاره کرد: در موسیقی بلوچی گونه های آیینی، عرفانی و حتی درمانی داریم؛ بعنوان مثال، در عرصه موسیقی عرفانی -به ویژه در منطقه سراوان و روستاهای اطراف-موسیقی با ذکر خداوند گره خورده است؛ بعد از نماز، هنرمندان محلی گرد هم می آیند و با وضو، ذکرها را در قالب موسیقی اجرا می کنند؛ ذکر امام علی(ع)، امام حسین(ع) و پیامبر(ص)؛ بزرگان این حوزه باور دارند این سنت از نیاکان به جا مانده تا مردم را از مسیر موسیقی به سوی معنویت و اسلام هدایت کنند؛ بدین سبب موسیقی هم در عبادت و هم در جشن ها و مراسم ها حضور دارد.
موسیقی بلوچی راوی زندگی روزمره مردم منطقه است
خواننده و نوازنده محلی بلوچی اضافه کرد: در میهمان نوازی بلوچ ها نیز موسیقی نقش کلیدی دارد؛ وقتی توریست یا مهمانی وارد منطقه می شود، مردم تلاش می کنند فرهنگ خودرا با سه عنصر نشان دهند: لباس محلی، زبان بلوچی و موسیقی بومی. موسیقی برای آنها زبان مشترک ارتباط با دیگر فرهنگ هاست.
وی اضافه کرد: از طرفی، موسیقی بلوچی راوی زندگی روزمره مردم است؛ سبک هایی مانند «لیکو» و «زهیروک» بازتاب درد دل ها و روابط خانوادگی اند.
حسین زهی اظهار داشت: دغدغه اصلی هنرمندان این عرصه کم توجهی به این گنجینه فرهنگی است؛ تعداد استادان درجه یک هنری موسیقی بلوچی به ده نفر هم نمی رسد و از میان آنها فقط آثار محدودی به جا مانده است؛ بسیاری فقط اجرا داشته اند و تولید ماندگاری از آنها ثبت نشده.
وی اضافه کرد: خیلی از نوازندگان محلی فقط در مراسم عروسی فعالیت می نمایند، چون جایی دیگر از آنها دعوت نمی گردد. همین مساله موجب کاهش انگیزه و کم رنگ شدن تمرین و ساخته شده است.
خواننده و نوازنده محلی بلوچ در آخر ضمن اشاره به عدم حمایت فرهنگی از موسیقی و آواهای محلی بلوچی اضافه کرد: دغدغه نوازندگان و خوانندگان محلی این است که موسیقی اصیل بلوچی دیده شود، ثبت گردد و برای نسل های آینده باقی بماند.
خلاصه اینکه این موسیقی ها و شعرها ریشه در مراسم ها، باورها و شیوه زندگی اقوام بلوچ و سیستانی دارد و نسل به نسل، سینه به سینه منتقل شده است؛ نوای سازهایی چون قیچک، رباب، دهل و سرنا، تنها ابزار سرگرمی نیستند، بلکه زبان گویای شادی ها، سوگواری ها، حماسه ها و حتی راوی رخدادهای اجتماعی این خطه به شمار می روند. مجاهد بیان نمود: بلوچستان از نظر جغرافیایی امروز میان دو کشور ایران و پاکستان تقسیم شده، اما در باور فرهنگی، این سرزمین در گذشته یکپارچه بوده و مردمانش در یک حوزه تمدنی و فرهنگی مشترک زندگی می کردند؛ به این دلیل است که بسیاری از کتاب های شعر و منابع مکتوب ما آن سوی مرز قرار دارند؛ جایی که از نظر فرهنگی بازهم امتداد همان هویت ایرانی و بلوچی محسوب می شود؛ با این وجود، در این سوی مرز هم گنجینه بزرگی از اشعار و نغمه ها حفظ شده که قسمتی از سرمایه معنوی مردم ماست. وی اشاره کرد: در موسیقی بلوچی گونه های آیینی، عرفانی و حتی درمانی داریم؛ به عنوان مثال، در حوزه موسیقی عرفانی -به ویژه در منطقه سراوان و روستاهای اطراف-موسیقی با ذکر خداوند گره خورده است؛ پس از نماز، هنرمندان محلی گرد هم می آیند و با وضو، ذکرها را در قالب موسیقی اجرا می کنند؛ ذکر امام علی(ع)، امام حسین(ع) و پیامبر(ص)؛ بزرگان این حوزه باور دارند این سنت از نیاکان به جا مانده تا مردم را از مسیر موسیقی به طرف معنویت و اسلام هدایت کنند؛ به این دلیل موسیقی هم در عبادت و هم در جشن ها و مراسم ها حضور دارد.
منبع: سایت رسمی سیامك یزدانجو
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب